1936ko udaren 90. urteurreneko ekitaldietan parte hartzea Irunen

Irailaren 3an, ostegunean, Intxorta 1937 Kultur Elkarteak 1936ko irailean hiria utzi eta Irun etorbideko zubitik Frantziara igaro behar izan zuten haurrei buruz egindako erakusketa inauguratu da.

Gure Elkarteak inaugurazio honetan parte hartu du Intxorta 1937ri bere ikerketa lana eskertzeko testu bat irakurriz.

Bideoa eta argazkiak • 2026-09-03

Elkarteak irakurritako testua

"Nicolás Guerendiain" Irungo Errepublikar Elkartetik eskerrak eman nahi dizkiogu Intxorta 1937 Kultur Elkarteari, 1936ko irailean Irungo 1.600 izen natural baino gehiago berreskuratu diren Zubi Etorbidetik atera ziren haurren historia berreskuratzeko egin duen lanagatik. Haurrek, amekin batera, etxetik eta herritik alde egin behar izan zuten, noiz itzuliko ziren jakin gabe.

Izen bakoitzaren atzean istorio bat dago. Familia bat dago, oroitzapen batzuk, oso txikiak zirela alde egitera behartu zituzten zirkunstantzia batzuk. Eta Intxorta 1937 Kultur Elkarteak egindako lanari esker, gaur egun haur haietako askori izen-abizenak jar diezazkiekegu eta denbora luzez isilik egon zen gure historiaren zati bat berreskuratu.

Era berean, bereziki eskertu nahi dizuegu Irungo eta Hondarribiko haurren datu-basea gurekin partekatu izana, gure web orriaren bidez informazio hori herritar guztien eskura jartzeko aukera eman digulako.

Gure ustez, informazio hori eskuragarri egitea memoria berreskuratzeko eta pertsona horiei gure historian dagokien lekua itzultzeko beste modu bat da.

Azalpen honek ez du iraganaz bakarrik hitz egiten. Gertatutakoa gogoratzeak, ikertzeak eta partekatzeak duen garrantziaz ere hitz egiten du, belaunaldi berriek gure historia ezagut dezaten eta jakin dezaten orduan gertatu zena ez dela berriro errepikatu behar.

Horregatik, gure esker ona ez da egindako lanagatik bakarrik, baizik eta partekatu egin dugulako eta memoria hori hazten jarraitzeko aukera eman dugulako.

Berriz ere, eskerrik asko Intxorta 1937 Kultur Elkarteari egindako lanagatik, eskuzabaltasunagatik eta, batez ere, haur haiek ahaztuak izan ez daitezen laguntzeagatik.

Erlauntza

Irailaren 5a, larunbata , Udalak Memoriaren Eguna izendatu du Irunen, Estatu Kolpea zela-eta hiritik atera behar izan zuten pertsonen oroimenez.

Urteurreneko ekitaldi honetan, lore eskaintzan parte hartzera gonbidatu gaituzte eta hitz egiteko txanda eman digute.

Bideoa eta argazkiak • 2026-09-05

Elkarteak irakurritako testua

Gaur bildu gara, bigarren urtez jarraian, 1936ko udan Irunen gertatu zena gogoratzeko. Memoriaz eta estatu-kolpe hura demokraziaren, legezkotasun errepublikanoaren eta herritarrek konkistatutako eskubide eta askatasunen aurkako erasoa izan zela sinetsita egiten dugu.

Irun erresistentziaren sinboloa izan zen orduan. Ideologia eta jatorri desberdinetako pertsonek erabaki bera hartu zuten: askatasuna eta demokrazia defendatzea, indarrez inposatu nahi zituztenen aurrean.

Porrotak errepresioa eta erbestea ekarri zituen. Milaka pertsonak alde egin behar izan zuten Irundik, etxeetatik eta bizitzetatik. Ez zuten ihes egin beren ideiei uko egin zietelako, diktadura onartzeari uko egin ziotelako baizik.

Horregatik jarraitzen dugu hemen. Gogoratzea ez baita iraganari begiratzea bakarrik. Gogoratzea posizioa hartzea da. Gertatutakoa onartzea eta demokrazia suntsitu zutenen erantzukizuna faltsutzea, erlatibizatzea edo ezabatzea ez onartzea da.

Eta orainari begiratzea ere bada.

Faxismoa ez delako historia-liburuena bakarrik. Eskubideak eta askatasunak zalantzan jartzen direnean, desberdina seinalatzen denean, gorrotoa eta indarkeria elikatzen direnean, demokrazia mespretxatzen denean eta autoritarismoa irtenbide gisa aurkezten denean, erne egon behar dugu.

Ez dugu esan nahi gaur 1936 bizi garenik. Esaten ari gara badakigula zer ondorio dituen gorrotoak, intolerantziak eta demokraziarekiko mespretxuak aurrera egiten uzteak.

Horregatik, Irun defendatu zutenak omentzeko modurik onena borrokatu zutenaren alde egitea da: askatasuna, demokrazia, berdintasuna, justizia soziala eta pertsona guztien eskubideak.

Oroimena ezin da oroitzapen hutsa izan. Konpromisoa izan behar du.

Gaur, gogor egin zutenak, errepresaliatuak izan zirenak, erbestera joan behar izan zutenak eta askatasuna defendatuz bizia galdu zutenak gogoratzen ditugu.

Bere borroka ez zen alferrikakoa izan.

Izan ere, bere oroimena bizirik mantentzen dugun bitartean, demokrazia defendatzen dugun bitartean eta faxismoaren eta autoritarismoaren aurrean ahotsa altxatzen dugun bitartean, bere eredua gure hiriaren parte izaten jarraituko du.

Irun erresistentzia-memoria da. Irun duintasuna da. Irun askatasuna da.

Eta gaur, hemen, bere ahotsa izaten jarraitzen dugu.

Irailaren 6an , igandean, Irungo Udalak Irungo defentsari buruzko Birsortze Historikoa antolatu du Irungo San Juan Harri plazan.

Bideoa eta argazkiak • 2026-09-06